Akü Şarjı Düşüyor: Nedenler ve Teşhis

Sabah kontağı çevirdiğinde marşın ağır döndüğünü, birkaç gün araca binmediğinde ise hiç dönmediğini fark ediyorsan, doğru soruyu sormak teşhisin yarısı: Akü mü bitiyor, yoksa biri onu bitiriyor mu? "Akü sürekli şarj düşüyor" şikâyetinin arkasında çoğu zaman tek bir arıza değil, birbirini tetikleyen üç ayrı ihtimal vardır. Aşağıda bu ihtimalleri sırayla eleyeceğiz.

Önce bir netleştirme: Akü, aracın enerji deposudur; enerji üreticisi değildir. Üretim işi alternatöre aittir. Yani şarj düşüyorsa ya depo delik, ya üretim yetersiz, ya da depodan habersiz bir tüketim var.

Şarj Neden Düşüyor? Üç Ana Kaynağı Ayırmak

Şikâyet aynı olsa da nedenler çok farklı davranır. "Ne zaman bitiyor?" sorusunun cevabı, seni doğrudan doğru kapıya götürür.

Akünün kendisi ömrünü mü doldurdu?

Akü, iki üç gün duran araçta bitiyorsa ve son iki üç yıldır aynı akü kullanılıyorsa ilk şüpheli odur. Kurşun-asit aküler zamanla plaka sülfatlanması yaşar; kapasite düşer, ama voltaj bir süre daha normal görünmeye devam eder. Bu yüzden "12,4 V gösteriyor, akü sağlam" demek yanıltıcıdır.

Belirtiler tanıdık gelecek: soğuk sabahlarda marş ağırlaşır, farlar rölantide sararır, birkaç günlük park sonrası araç uyanmaz. Kutup başlarındaki beyaz-yeşil oksitlenme de aynı tabloyu yaratabilir; temizlik ve sıkma kontrolü, akü bakımının en ucuz adımıdır ve bazen sorunu tek başına çözer.

Alternatör yeterli üretim yapıyor mu?

Araç çalışırken şarj lambası yanıyor, farlar gaz verdikçe parlıyor sönüyorsa, ya da akü değiştirdikten kısa süre sonra aynı sorun geri geldiyse şarj sistemine bakmak gerekir. Alternatörün kendisi kadar üç şey de suçlu olabilir:

• Gevşek veya parlamış V kayışı: Kasnak döner ama alternatör yeterli devir alamaz. Islak havada cıyaklama sesi tipik ipucudur.
• Regülatör (konjektör) arızası: Voltajı sabitleyemez; ya eksik şarj eder ya da aküyü kaynatacak kadar yüksek voltaj basar.
• Kömürlerin bitmesi: Şarj kesik kesik gelir, gösterge titrek davranır.

Aşırı şarj da en az eksik şarj kadar zararlıdır. 15 V üstünde çalışan bir sistem, akünün elektrolitini buharlaştırıp kısa sürede ömrünü tüketir. Araç elektrik sistemindeki yaygın sorunların birçoğu bu noktada birleşir.

Araç dururken elektrik çeken bir şey mi var?

Buna kaçak akım ya da parazit tüketim denir. Modern bir araçta kontak kapalıyken bile alarm, immobilizer ve kontrol üniteleri az miktarda akım çeker; bu normaldir. Anormal olan, bagaj lambasının sönmemesi, sonradan takılan teyp veya takip cihazının uyku moduna geçmemesi, ya da bir rölenin yapışıp kalmasıdır. Kaçak akımın imzası bellidir: araç günlük kullanılırken sorun yok, iki gün park edilince akü ölü.

Adım Adım Teşhis: Multimetreyle Neye Bakılır?

Bu testler için 20-30 TL'lik bir dijital multimetre yeterlidir. Sıralamayı bozmadan ilerle; her adım bir ihtimali eleyecek.

1. Dinlenmiş akü voltajı nasıl okunur?

Araç en az 4-6 saattir kapalı olmalı. Kırmızı prob artı kutba, siyah prob eksi kutba.

2. Motor çalışırken voltaj ne olmalı?

Aracı çalıştır ve aynı ölçümü tekrarla. Rölantide 13,8 – 14,4 V aralığı beklenir. Şimdi farları, arka cam rezistansını ve klimayı aç, 2000 devirde tut. Voltaj 13,2 V altına düşüyorsa alternatör yükü kaldıramıyor demektir. 15 V üstüne çıkıyorsa regülatör arızalıdır.

Bir de marş anı testi var: marş basılırken voltaj 9,6 V'un altına iniyorsa akünün marş akımı verme kabiliyeti tükenmiştir; kapasitesi düşmüştür.

3. Kaçak akım nasıl ölçülür?

Multimetreyi amper (10A) kademesine al. Kontağı kapat, kapıları kapat, kaputu manuel olarak kilitle ki iç aydınlatmalar sönsün. Eksi kutup başını sök ve multimetreyi kablo ile kutup arasına seri bağla. Kontrol ünitelerinin uykuya geçmesi için 15-20 dakika bekle.

• 20-50 mA: Normal aralık.
• 50-80 mA: Sınırda; alarm veya multimedya sisteminin çektiği olabilir.
• 100 mA üstü: Kaynağı bulman gerekir.

Kaynağı bulmak için sigortaları tek tek çıkar; hangi sigortayı çıkardığında değer düşüyorsa arıza o hattadır. Sabırlı ol, bazen kırkıncı sigortada çı